Sosyal Güvenlik Reformu Bağ-Kur’lulara ödül gibi borç silme hakkı getirdi. Buna göre uzun süre prim ödemeyen Bağ-Kur’lu borçları ödenemeyecek duruma geldiğinde Kurum’a gidip, ‘Ben borcumu sildirmek istiyorum. Bunun için sigortalılığımı iptal edin’ deme hakkına kavuştu. Bağ-Kur, bu talep üzerine 1 Mayıs 2008 öncesine ait ve 5 yıldan fazla prim borcunu siliyor. Böylece sigortalılar hem sağlık yardımından faydalanma hem de daha az para ödeyerek sildirdiği günlerini tekrar kazanıyor. Ancak bu işlem 5 yıldan prim borcu olanlara uygulanamıyor.

PRİM NASIL HESAPLANIYOR?

Eski mevzuata göre Bağ-Kur’da 24 basamak üzerinden primler ödeniyordu. Süresinde ödenmeyen primlere, ilk 3 ay için yüzde 3 gecikme cezası ve her ay için ayrıca yüzde 1.5-2 gecikme zammı alınıyordu ve prim borçları katlanarak artıyordu. Yeni sistemde sigortalılar asgari ücret ile bu miktarın 6.5 katı arasında diledikleri tutar üzerinden primlerini ödeme hakkına kavuştu. Örneğin, kısa bir süre Bağ-Kur kapsamında faaliyette bulunmasına rağmen işyerini kapattığını Bağ-Kur’a bildirmediği için aktif Bağ-Kur sigortalısı ve borçlusu olan kişilerin aslında böyle bir borçları olmamasına rağmen sanal borçlarının olduğu görülmekteydi.

İşte ‘5510 Sayılı Kanun Gereğince Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışanlardan 5 Yılı Aşan Süreye İlişkin Prim Borcu Bulunanlar İçin Yapılacak İşlemler Hakkında Tebliğ’le kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, 30.04.2008 itibariyle beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu olanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin genel tebliğin yayımı tarihi olan 14 Ocak 2009’u takip eden ay başından itibaren 6 ay içinde (03.08.2009) ödememeleri halinde sigortalılıkları durdurulacak. 6 aylık süre 1 Şubat’ta başlamış olup 3 Ağustos’ta bitecek. Sigortalılıkları geçici 17’nci madde gereğince durdurulanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi çalışmaları 30.4.2008’den sonra da kesintisiz devam edenlerin sigortalılıkları 01.05.2008’den itibaren yeniden başlatılmaktadır.

TAMAMI ÖDENMELİ

Sigortalılıkları durdurulan sigortalı veya bunların hak sahiplerinin daha sonraki tarihlerde kuruma müracaat ederek durdurulan sigortalılık sürelerinin karşılığı olan prim borcunu ödemek istemeleri halinde Kurum, müracaat tarihindeki 5510 Sayılı Kanun’un 80’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarını sigortalıya veya hak sahibine tebliğ eder.

Tebligat yapılan sigortalı ya da hak sahibi, tebliğde belirtilen borç tutarının tamamını borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde ödediği takdirde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir. Hesaplanacak borcun tamamının ödenmesi gerekmektedir. Borcun tamamının ödenmemesi halinde durdurulan sigortalılık süresi ihya edilmez ve ödenen tutar müracaat sahibine iade edilir. Bu durumdaki müracaat sahipleri yeniden Kurum’a müracaat edebilir.

Borç nasıl siliniyor?

Üst düzey ekonomi yetkililerinden edinilen bilgilere göre, ''Kredi kartları ile döviz cinsi kredi kullanımına'' ilişkin düzenlemelerle, ödeme güçlüğü içine düşmüş kredi kartı borçlularına önemli bir yapılandırma imkanı getirildi.

Buna göre, kredi kartı borcunun temerrüde düştüğü tarihteki ana para ve faiz tutarının 31 Mayıs 2009 tarihine kadar geçen sürede makul bir artış uygulanarak ödemeye esas borç tutarı hesaplanacak.

Ödemeye esas borcun, müracaat tarihinden itibaren 30 gün içinde ödenmesi durumunda herhangi bir ilave faiz hesaplaması yapılmayacak. Kart hamilinin taksitle ödemeyi tercih etmesi durumunda 31 Mayıs 2009 tarihi itibariyle ödemeye esas borç tutarı 6 aylık vade için 1,04, 12 aylık vade için 1,08, 24 aylık vade için 1,18, 36 aylık vade için 1,26 katsayısıyla çarpılarak, geri ödenecek toplam borç hesaplanacak ve ay sayısına bölünerek aylık taksitler belirlenecek.

Bu çerçevede, 6 ay da dahil olmak üzere ödemeler 1 yıllık sürede sadece 1 kez en fazla 15 gün geciktirilebilecek. Örneğin borcunu 3 yılda ödeyecek bir vatandaş için 3 kez geciktirme hakkı olacak.

Borçlunun taksitlerini ödememesi ya da geciktirmeyi sürdürmesi halinde düzenlemede tanınan haklar geri alınacak.

Düzenlemeye göre, 3 bin 500 liraya kadar kullanım limitli kredi kartları için 35 liraya kadar kredi kartı kullanım bedeli ödenmesine ilişkin bir soru üzerine ekonomi yetkilileri, kredi kartı mekanizmasının çok maliyetli, operasyonel yükünün çok fazla olduğunu, bu nedenle böyle bir aidat ödendiğini kaydettiler. Yetkililer, ''Siz az aidat ödemek,limitlerinizi iyi kontrol etmek istiyorsanız, limitinizi ona göre hazırlayın. Niye harcama yapmayacağınız kadar limit tutuyorsunuz?'' şeklinde konuştular.

-TAKİPTE OLAN KART SAYISI-

Yetkililer, 29 Mayıs 2009 tarihi itibariyle sistemde, 34 milyar lirası kredi kartı olmak üzere 118,7 milyar lira bireysel kredi bulunduğunu belirterek, takipteki bireysel kredilerin toplamının ise 3,3 milyar lirası kredi kartı olmak üzere 6,2 milyar lira düzeyinde olduğunu kaydettiler. Yetkililer, ''Yani kredi kartının takibe dönüş oranı yüzde 9.04. Takipteki kart sayısı 1 milyon 914 bin. Bu da insanların birkaç kartının takibe düştüğü anlamına geliyor'' dediler.

Yetkililerin verdiği bilgiye göre, 2008'in Eylül ayında, yani krizin başladığı dönemde takibe dönüşüm oranı, kredi kartlarında yüzde 5,94, Aralık'ta yüzde 6,52, Ocak 2009'da yüzde 7,18, Şubat'ta 7,85, Mart'ta 8,47, Nisan'da 8,95 ve 29 Mayıs tarihi itibariyle de yüzde 9,04 oldu.

-KREDİ KARTLARINDA ASGARİ ÖDEME-

Önceki dönemde asgari ödeme tutarının, dönem borcunun asgari yüzde 20'si olduğunu anımsatan yetkililer, şunları kaydettiler:

''Yeni düzenlemeyle BDDK, asgari ödeme tutarını yüzde 30'a kadar artırmaya ve yüzde 10'a kadar azaltmaya yetkili olacak. Buna göre, belirtilen sınırlar dahilinde asgari ödeme oranı kart hamili gruplar itibariyle farklılaştırılabilecek. Yani istenirse bir müşteri kitlesi tanımlanarak ve bu doğrultuda bankalar arası kart merkeziyle çalışılarak bir gruplama yapılabilecek.''

Kredi kartlarına af getirilmesinin söz konusu olmadığını vurgulayan yetkililer, bu düzenlemeyi hazırlarken, bankacılık sistemi ile tüketiciler arasında sözleşme ilişkisine müdahale etme yetkisi gibi bir yaklaşım içinde olmadıklarını ifade ettiler. Yetkililer, ''Burada yıllarca gelmiş, birikmiş ve belli bir noktaya ulaşmış, artık bir anlamda ödemesi olağanüstü zorlaşmış bir grup, blok var. Bu gruba biz özellikle, 'geleceğe yönelik olarak makul bir faiz ve uzun vadede bir ödeme imkanı nasıl sunabiliriz?' çıkış noktamızdı'' diye konuştular.

-VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİ-

Uygulamanın, bankalara ve varlık yönetim şirketlerine olan, ödeme güçlüğü içine düşmüş kredi kartı borçlarını da kapsadığını anımsatan yetkililer, şu bilgileri verdiler:

''Kanun kapsamında, varlık yönetim şirketleri de var. Geçtiğimiz dönemlerde bazı bankaların çok kemikleşmiş bazı alacakları ve bunların içinde kredi kartı alacakları da bulunuyor. Bunları, çok uğraşmamak için varlık yönetim şirketlerine sattılar. Bizim taslağa onları da koyduk. Dedik ki, ilgililer varlık yönetim şirketlerine başvurarak, aynı şartlarda bu imkanlardan yararlanabilirler.

Bizdeki rakamlara göre, varlık yönetim şirketlerine bu anlamda satılan kredi kartı müşteri sayısı 313 bin adet, kredi kartı alacak tutarı olarak da faizli bakiyede 720 milyon lira civarında. Bunun da bu kapsamda olması bizce çok önemli.''

Yeniden yapılandırmaya ilişkin bir soru üzerine, 1 Mayıs 2006 tarihli kanunda da yeniden yapılandırma olduğunu anımsatan yetkililer, bu kapsamda borçlu adedinin yüzde 25'inin ve borç tutarının da yüzde 40'ının yeniden yapılandırıldığına dikkati çektiler. Yetkililer, söz konusu düzenlemeyle çok daha iyi sonuçlar almayı temenni ettiklerini söylediler.

Düzenlemenin asıl fonksiyonlarından birinin, ''bir müşterinin birkaç bankada borcu varsa hepsini aynı hizaya getirmek'' olduğunu belirten yetkililer, önemli olanın tahsilatın devamlılığı olduğuna işaret ettiler.

-DÖVİZ CİNSİ KREDİ KULLANIMI-

Döviz cinsi ve dövize endeksli kredi kullanımına ilişkin düzenlemelere göre de,  döviz geliri olan firmalar, yurt içinden döviz cinsi ve dövize endeksli kredi kullanmaya devam edecek.

Daha önce yurt içinden döviz cinsi kredi kullanamayan, döviz geliri olmayan firmalar ise yeni düzenleme ile ortalama vadesi 1 yıldan uzun olmak üzere 5 milyon dolar ve üzerinde yurt içi döviz kredisi kullanabilecek. Bu firmalar, Türkiye'deki bankalarda bulundurulacak döviz veya belirli niteliklere haiz yabancı para menkul kıymetleri teminat göstermek suretiyle teminat tutarı kadar vade sınırı olmadan ticaret ve mesleki amaçlı yurt içinden döviz kredisi kullanabilecek.

Bugüne kadar yurt içinden ve yurt dışından döviz cinsi kredi kullanamayan tüketiciler yeni düzenlemeyle dövize endeksli kredi de kullanamayacak.

Bu düzenlemenin riski artırıp, artırmayacağına ilişkin bir soru üzerine de, söz konusu uygulamayla mevcut riskin genişletilmediğini ifade eden yetkililer, yurt dışındaki bankalardan kullanılmış olan kredilerin yurt içine gelmesinin sağlanacağını bildirdiler. Yetkililer, ''Yani kur riskini daha yakın izlenilir, daha iyi yönetilebilir hale getiriyoruz'' dediler.

-OFF-SHORE ŞİRKETLERDEN KREDİ KULLANANLAR-

2009 yılı Mart ayı itibariyle reel sektörün, Türk bankalarının yurt dışı şube ve iştiraklerinden kullandığı döviz cinsinden kredi tutarının 35 milyar dolar olduğuna dikkati çeken yetkililer, amaçlarının, bunun bir bölümünü Türkiye'ye getirmek olduğunu söylediler.

Yurt dışı off-shore şirketlerden kredi kullanımının 3 bin 697 adet olduğuna da işaret eden yetkililer, ''5 yıldan uzun vadede kredi kullanan şirketlerin oranı yüzde 53, 50 milyon liradan yukarı kredi kullanan firmaların oranı da yüzde 61. Yani yüksek meblağ, uzun vade tercih ediliyor. 5 milyon liradan yukarı kullananların oranı yüzde 92'ler düzeyinde'' diye konuştular.

Otomotiv sektöründe 16 Mart’ta yürürlüğe giren Özel Tüketim Vergisi (ÖT) indiriminde son 2 güne girilirken heyecanlı bekleyiş sürüyor. 15 Haziran akşamında sona erecek ÖTV indiriminde üreticiden tüketiciye herkes sürenin uzamasını beklerken Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK) da bugün toplanarak karar verecek.

Kabine revizyonunun ardından Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan Başkanlığı’nda her pazartesi düzenli olarak toplanan Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK), KDV ve ÖTV indirimlerini görüşmek üzere pazar mesaisi yapacak. Bugün saat 20.00’de yapılacak toplantıya, Devlet Bakanı Zafer Çağlayan, Devlet Bakanı Cevdet Yılmaz, Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün ile ilgili kurumların üst düzey yöneticileri katılacak.

BAKANLAR KURULU KARARI VERECEK

Toplantıda KDV ve ÖTV uygulamaları değerlendirilecek. Pazartesi günü de Bakanlar Kurulu ile birlikte nihai karar açıklanacak. Sanayi Bakanı Ergün önceki gün yaptığı açıklamada otomotivde indirimin, ÖTV’nin yüzde 18’den yüzde 25’e çıkararak daha az destekle devam edebileceğini söylemişti.

ÖTV yüzde 25 olursa fiyatlar ne olur? (TL)

Marka-model Yüzde 18 Yüzde 25

ÖTV’li fiyatı ÖTV’li fiyatı

Renault-Symbol 21.050 22.100

Renault-Megane S. 29.750 31.200

Fiat-Linea 25.730 27.000

Hyundai-Accent 19.200 20.160

VW-Golf 26.800 38.600

VW-Jetta 40.700 42.700

Audi-A3 46.136 48.450

Mercedes S 77.490 81.364

Herkes uzamasını istiyor

Otomotiv sektörüne canlılık getiren ÖTV indiriminin uzamasını sadece üreticiler değil tüketiciler de istiyor. Herkes hükümetin kararını bekliyor

Ekonomik önlem paketleri kapsamında açıklanan otomotivde Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indiriminde sona yaklaşılırken, otomotiv sektöründeki satıcılarda, müşterilerde indiriminin devam etmesini istiyor. Otomotiv sektörü çalışanları, ÖTV indiriminin global ekonomik krizle başlayan durgunluğu hareketliliğe çevirdiğini düşünüyorlar. Kale Otomotiv Satış Müdürü Özlem Dülger, otomotivdeki ÖTV indirimi süresinin uzatılacağına inandığını söyledi. Dülger, otomotiv sektörünü rahatlatan ÖTV indiriminin ‘yastık altı’ diye tabir edilen tasarruf edilmiş paraları ekonomiye kazandırdığını ileri sürerek, şunları kaydetti:

SEKTÖR RAHATLADI

‘Uzayacağı yönünde bir umudumuz var. Uzatılsın, Türk toplumu olarak indirimi kampanyayı çok seviyoruz. ÖTV indiriminden sonra satılan araçların bir çoğunun parası yastık altından çıktı. Ekonomiye bir para kazandırıldı. İndirimin başladığı günlerdeki gibi bir hareketliliğimiz kalmasa da yine de insanlar indirimin olduğunu bilerek, gelmeye devam ediyorlar. ÖTV indirimi çıktıktan sonra hem otomotiv hem de yan sanayi rahatladı.’ Edirne Tanınmışlar Otomotiv Satış Müdürü Cüneyt Levent de mart ayının ortalarında açıklanan ÖTV indiriminin sektörü bir nebzede olsa canlandırdığını belirtti. ÖTV indirimiyle stokların tükendiğini ifade eden Levent ‘Devreye giren ÖTV indirimi sayesinde satışlarda iyi bir trend yakalandı. ÖTV indiriminde süre ne kadar uzatılabiliyorsa bence uzatılmalı, bu hem müşterideki hem de bizdeki hareketin devamını sağlayacaktır’ dedi.

ALICI DA ‘DEVAM’ DİYOR

Otomobil alıcısı Kadir Yaldız da ÖTV indiriminin süresi dolmadan indirimden yararlanmak için otomobil almaya karar verdiğini belirterek ‘Bence bu süre uzatılmalı, ekonomide hareket sağlayan bu tarz indirimler yapılmalı’ dedi. Müşteri Mustafa Yeter otomobilde ÖTV indiriminin uzatılması halinde satışların katlanacağını söyledi.

İndirim sonrası satışlar patladı (adet)

Aylar 2009 2008

Ocak 13.173 18.588

Şubat 14.492 21.196

Mart 40.622 34.147

Nisan 36.202 30.313

Mayıs 44.188 31.477

TOPLAM 148.677 135.721

Temmuzdan önce otomobil bulmak zor

Renault: Clio ve Megane model otomobiller kalmadı. Bu ay sonu gelme ihtimali var.

Ford: Binek modelleri kalmadı. Yeni otomobiller haziran sonunda bayilerinde olacak.

Tofaş-Fiat: Her modelden seçenek bulmak zor. Sınırlı sayıda araç kaldı ama bayilerde yoğunluk yaşanıyor.

Audi: A3 Audi, bayide kalmadı. 2010 model ağustosta gelecek.

BMW: ÖTV indirimi çıktığında 3 günde araçlarını bitirdi. Ancak fabrikadan ek üretim aldığı için bayilerinde otomobil var.

Chery: Binek modelleri kalmadı. 1 ay sonra zamlı fiyatla yeni otomobiller piyasaya sunulacak.

Citroen: Bazı modellerinde çok sınırlı sayıda aracı kaldı. Yeni otomobillerin gelmesi temmuzu bulacak.

Chevrolet: Bayilerinde otomobil bulunan ender markalardan.

Nissan: Qashqai modeli yok. Diğer bineklerinden Micra ve Note modellerinden seçenekleri az sınırlı sayıda otomobili var.

Dacia: Logan, Logan MCV ve Sandero modelleri yok. Temmuzda gelme ihtimali bulunuyor.

Honda: Tüm modellerinde sınırlı aracı var.

Opel: Seçenekleri az, sınırlı sayıda otomobili kaldı.

Lada: Binek modelleri yok. 4x4 modelleri bulunuyor.

Hyundai: Hindistan limanından çıkan son partiler gemide satıldı. Sınırlı sayıda aracı bulunuyor.

Mazda: Mazda 3 modeli yok. Mazda 2, 6, 9 modelleri bulunuyor.

Seat: Araç yok. 2010 modelleri ağustos ayında piyasaya sunulacak.

Skoda: Araç gamındaki bütün modelleri bulunuyor.

Tata: Binek otomobilleri kalmadı. 1-2 ay içerisinde gelmesi bekleniyor.

Volkswagen: Polo ve Golf kalmadı. Yeni kasa 2010 model Polo ve 2010 model Golf de ağustos ayında piyasaya sunulacak. VW’nin SUV aracı Tiguan’dan da ÖTV’den dolayı az sayıda kaldı.

Toyota: Binek modelleri kalmadı.

Mercedes: Araç kalmadı. Yeni araçlar için temmuz başına randevu veriliyor.

İkinci elde de araç yok

ÖTV indirimi sıfır otomobil satışlarını patlatırken, ikinci el oto pazarına da yaradı

ÖTV indirimi sadece otomobil üreticilerini değil tüm sektörü hareketlendirdi. ÖTV indirimi sonrası otomobil bayilerinde stoklar erirken sıfır otomobil bulamayan tüketici ikinci el oto pazarlarına koştu. Yoğun ilgi ikinci el otomobillerde de araç bulmayı güçleştirdi. Zenginli Otomotiv Genel Müdürü Birol Özdemir, ÖTV indirimi nedeniyle ikinci el otomotiv piyasasında araç bulunamadığını bildirildi. Özdemir, otomotiv sektöründe ÖTV indiriminden dolayı ikinci el piyasasında da bir hareketlenme yaşandığını ve ikinci el araçlarının değerlendiğini belirtti. İkinci el otomotivlerde ilk başlarda fiyatların biraz daha fazla gerilediğini, daha sonra biraz yükselerek normal seviyelere geldiğini dile getiren Özdemir, şunları söyledi:

İKİNCİ ELDE FİYATLAR GERİLEMEZ

‘Bu fiyatların bu seviyelerde kalacağını düşünüyorum. İkinci el piyasasında fiyatlar daha da gerilemeyecektir. ÖTV indirimi nedeniyle ikinci el otomotiv piyasasında araç bulunamıyor. Mart ortası ÖTV indirimi gündeme geldiğinden itibaren yeni araç pazarında inanılmaz bir hareketlilik oldu. Bunun ikinci ele de yansıması oldu. Yeni araç trafiğinin hızlanması ile birlikte bu, ikinci el piyasasına da yansıdı. Yeni araç fiyatlarının düşmesi ile birlikte ikinci el araçlar da düştü. Sektöre ilişkin kalıcı önlem alınması gerekiyor.’